30 Ιουλ 2013

L'étrangère

Μάλλον δεν υπήρξα ποτέ 18 χρονών. Ή ερωτευμένη. Ή είμαι αναίσθητη ή ίσως κάτι άλλο να μην πηγαίνει καλά με μένα.

Πάντως πολλές φορές δεν καταλαβαίνω τα διάφορα συναισθηματικά, ρομαντικά, λυρικά, γεμάτα νοσταλγία κείμενα που γράφετε ή μοιράζεστε στο ίντερνετ, για έρωτες, για χωρισμούς, για τα καλοκαίρια των παιδικών μας χρόνων, για τις κρυφές ομορφιές των άσχημων πόλεών μας και για δεν ξέρω τι άλλο. (Για να είμαι ειλικρινής, μερικά απ'αυτά τα κείμενα μ'αρέσουν tout de même, ενώ άλλα μου φαίνονται απλώς κακή λογοτεχνία.)

Ίσως απλώς ν'αντιλαμβάνομαι τα πράγματα με τον δικό μου τρόπο (à la manière d'Orhan Veli?).

Όχι ότι έχω κανένα κρυφό σχεδιάγραμμα.











(υπογραφή: Joan of Arc, nobody's wife)
(επίσης βρίσκω γελοία αυτή την μπλογκική περιαυτολογία: σαν να φτιάχνω μια περσόνα, λες κι αφορά κανέναν. αλλά μου το επέτρεψα αυτή τη φορά. αν δεν κατεβάσω αυτό το κείμενο αργότερα.)

13 Ιουν 2013

Περί Δημοκρατίας



Έκλεισε η ΕΡΤ και ... εγένετο φως! Πρώτη φορά στα χρονικά είμαστε όλοι συντονισμένοι στη δημόσια τηλεόραση, άλλοι διαδικτυακά, άλλοι στα κανάλια που αναμεταδίδουν το "πειρατικό" πρόγραμμά της.  Ποτέ ως τώρα δεν ακούσαμε τόσες αλήθειες μαζεμένες, τόσο σταράτα λόγια, τόση πολυφωνία και τόσες κουβέντες έξω απ'τα δόντια, όλα αυτά δηλαδή που εν πολλοίς θα έπρεπε να ακούμε και να βλέπουμε  όλα αυτά τα χρόνια από τη δημόσια τηλεόραση.

Δεν θα μείνω στο αυτονόητο, στο επικό αυτογκόλ της κυβέρνησης, στο αδιανόητο του κλεισίματος δημόσιας τηλεόρασης και ραδιοφωνίας σε μια κίνηση εντυπωσιασμού, επίδειξης ισχύος και πιθανόν αποπροσανατολισμού της κοινής γνώμης  από ναυάγια τύπου GAZPROM και άλλα. Αυτά τα λένε τις τελευταίες 48 ώρες οι δημοσιογράφοι κι οι καλεσμένοι της ΕΡΤ πολύ καλύτερα από μένα.

Βρίσκω εξαιρετική την αυτοκριτική που προέρχεται από την ίδια την ΕΡΤ, αλλά και τη  μαχητικότητα που επιδεικνύει στην επίτευξη του στόχου της, αγκαλιάζοντας (έστω και την υστεραία) και την υπόλοιπη σπαρασσόμεη πλην μαχόμενη κοινωνία. Βρίσκω όμως ότι η αυτοκριτική αυτή  υστερεί, ως μη όφειλε, σε δύο σημεία.

α) Σχεδόν όλοι οι δημοσιογράφοι επαναλαμβάνουν ότι το βασικό θέμα δεν είναι οι μισθοί και τα δεδουλευμένα, αλλά το κλείσιμο της ΕΡΤ. Αυτή την άμυνα δεν την καταλαβαίνω,, ούτε και την ασπάζομαι. Από πότε η καταβολή μισθών και δεδουλευμένων αποτελεί δευτερεύουσας σημασίας ζήτημα;  Έχω την αίσθηση ότι οι της ΕΡΤ βρίσκονται σε άμυνα γιατί δε νιώθουν άνετα να υπερασπιστούν αυτόνομα την καταβολή δεδουλευμένων για συναδέλφους τους, πολλοί εκ των οποίων βρίσκονται  στο στόχαστρο της υπόλοιπης  κοινωνίας για τους γνωστούς λόγους (αργομισθίες, ρουσφετολογικές προσλήψεις κλπ).  Πρόκειται όμως για δύο εντελώς διακριτά φαινόμενα.  Το αν μια επιχείρηση αντιμετωπίζει φαινόμενα διαφθοράς ή κακοδιαχείρισης δεν μπορεί να δικαιολογεί στη συνείδησή μας το συνολικό πάγωμα πληρωμών. Ένα πρώτο κακό δεν θεραπεύεται  ούτε δικαιολογεί την εφαρμογή ενός δεύτερου. Η μη καταβολή δεδουλευμένων όχι μόνο δε "ρεφάρει" για τους αργόμισθους, αλλά εντείνει  τον φαύλο  κύκλο της διαφθοράς κρατώντας όλους τους εργαζόμενους δέσμιους της κάθε κυβέρνησης.


β) Παρατήρησα αρκετές φορές σχετική αμηχανία στο επιχείρημα "το κλείσιμο επιβάλλεται από  δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση εν καιρώ ειρήνης  και όχι από χούντα", υπονοώντας ότι  η κυβέρνηση εκφράζει τη βούληση της πλειοψηφίας του ελληνικού λαού. Επειδή είναι κάτι που ακούγεται αποστομωτικό όταν ξεμένει κανείς από επιχειρήματα ουσίας, θα πω μόνο το εξής. Δεν χρειάζεται να ασπαζόμαστε την άποψη των κυβερνώντων (και αυτό το λέω με αφορμή και την Τουρκία) ότι η δημοκρατία εκφράζεται με την εκλογή μονάρχη σε τακτά χρονικά διαστήματα.  Οι εκλογές αποτελούν συνθήκη αναγκαία αλλά όχι ικανή να ορίσει τη δημοκρατία.  Για να το πω ξεκάθαρα: η εκάστοτε κυβέρνηση εκλέγεται σε βάση προεκλογικού προγράμματος που παρουσιάζει στους ψηφοφόρους  της. Αν η κυβέρνηση αυτή εφαρμόσει το εντελώς αντίθετο πρόγραμμα απ'αυτό που ευαγγελίστηκε προεκλογικά, κάπου και με κάποιον τρόπο πρέπει να είναι υπόλογη. Στην Ελλάδα, όπως και στην Τουρκία, οι δημοκρατικά εκλεγμένες κυβερνήσεις δεν είναι υπόλογες σε καμία απολύτως εξουσία. Αντίθετα, εφαρμόζουν ανενόχλητες όποια πολιτική γουστάρουν, ακόμα κι αν αυτή δεν έχει καμία σχέση με την πολιτική την οποία εκλέχτηκαν να εφαρμόσουν. Στους κυβερνητικούς τραμπουκισμούς λοιπόν που λένε λίγο-πολύ "όποιος διαφωνεί  να το δείξει στις κάλπες" ή "μας έχει εξουσιοδοτήσει ο λαός με την ψήφο του", η μόνη απάντηση μπορεί να είναι "Καμία ψήφος δεν είναι λευκή επιταγή για την καταστροφή της κοινωνίας. Καμία τέτοια πολιτική στο όνομά μας". Αν η ΕΡΤ παραμείνει κλειστή δεν θα γίνει εξαιτίας της βούλησης του λαού διά των εκλεγμένων αντιπροσώπων του, αλλά εναντίον της βούλησης του. Και την τακτική αυτή χούντα δεν τη λες, αλλά ούτε και δημοκρατία...

9 Ιουν 2013

Κατσαμάκεια συνωμοσιολογία


Δεν ήθελα να το αποκαλύψω στο ευρύ κοινό, αλλά τα γενέθλια είναι πάντα μια καλή αφορμή για δώρα και εξομολογήσεις. Στην παρακάτων φώτο βλέπουμε μια από τις πιο συγκινητικές πρωτοβουλίες στο πάρκο Γκεζί της Κωνσταντινούπολης: μια αυτοσχέδια δανειστική βιβλιοθήκη. Ο Κατσαμακης είναι ο ιθύνων νους, ο εξ Ελλάδος  δάκτυλος, ο διαφθορέας τουρκικών καθεστωτικών συνειδήσεων, ο μέγας εμπνευστής και δημιουργός της βιβλιοθήκης των εξεγερμένων. (Παρακαλώ να μείνει μεταξύ μας). Χρόνια σου πολλά και πάντα τέτοια!



ΥΓ. Και στα δικά μας.

Στο αφιέρωμα συμμετέχουν οι :
Κυνοκέφαλοι: http://kynokefaloi.blogspot.gr/
Ψαροκόκαλο… http://www.psarokokalo.info/
Καγκουρώ (Κατερίνα Τοράκη) http://katerinatoraki.blogspot.gr/2013/06/blog-post_9.html

5 Ιουν 2013

Ο τοίχος είχε τη δική του ιστορία

Οι καταιγιστικές εξελίξεις στην Τουρκία καθιστούν εξαιρετικά δύσκολο να αποκτήσουμε μια ολοκληρωμένη εικόνα της κατάστασης. Διαβάζουμε αναλύσεις και περιγραφές  (τις πιο έγκυρες συνήθως από τους συμμετέχοντες στην εξέγερση), πολλές πλευρές όμως ξεγλιστρούν όχι μόνο από το οπτικό αλλά κι από το γλωσσικό μας πεδίο. Κι επειδή φωνή δεν έχουν μόνο οι άνθρωποι αλλά και οι τοίχοι, συγκεντρώνω εδώ κάποια από τα συνθήματα που έχουν μέχρι στιγμής γραφτεί στους τοίχους πολλών πόλεων της Τουρκίας και μας αφηγούνται τη δική τους αλήθεια. Όλες τις φωτογραφίες μπορείτε να τις βρείτε εδώ. Η δική μας συνεισφορά έγκειται στη μετάφραση.

Ταγίπ... Έκανα τρία παιδιά. Όχι επειδή το ζήτησες εσύ, αλλά επειδή έκανα ελεύθερα σεξ.

(Αναφέρεται σε δηλώσεις του πρωθυπουργού κατά των εκτρώσεων και υπέρ των τριών παιδιών ανά γυναίκα)


Και θα πίνω και θα φιλάω.

Πήγαμε στην αντίσταση. Δάσκαλε, θα γυρίσουμε, μη μας βάλεις απουσία.

Απαγορεύεται η κατεδάφιση των πάρκων.

Πόση ώρα αντέχεις να κοιτάς τον εαυτό σου στον καθρέφτη;

Πάρτυ επανάστασης!
Καλεσμένος όλος ο λαός.
(Θα έχει και πιλάφι)


Όλα για το κεφάλαιο, αγάπη μου.


Αντισταθήκαμε. Κάναμε έκτρωση στον νεκρό πολίτη εντός μας!

Ο χρόνος σου τελείωσε, Ταγίπ.

Μην ευγνωμονείς, εξεγέρσου! (Στην υγειά σου, Ταγίπ!)

Κλείσε την τηλεόραση και βγες στο δρόμο για τη δημοκρατία.

Δεν ξαναπατάω στο Ταξίμ. Αστυνομία.

Να ζεις σημαίνει να αντιστέκεσαι. Παντού Ταξίμ.

Δεν αντιστεκόμαστε υπό κανένα κόμμα. Εμείς είμαστε ο λαός.

Το σπρέι πιπεριού κάνει κεφάλι!

1η Ιουνίου νικήσαμε

Σωτηρία 2.0 Φορτώνει.

Σώσε τα αδέσποτα από τα δακρυγόνα.

Δεν υπάρχει εσύ κι εγώ, υπάρχει επανάσταση

Δε θέλουμε δακρυγόνα, θέλουμε δικαιοσύνη.

Αν η καταπίεση είναι νόμος, η εξέγερση είναι δικαίωμα.

Εστιατόριο "Σερίφης"
Μενού ημέρας:
1. Προωθημένη δημοκρατία
2. Σπρέι πιπεριού
3. Δακρυγόνα

Εναλλακτικό μενού:
Περισσότερη ελευθερία
          Ταξίμ, 01.06.2013

Δεν τελείωσαν τα ψέματά σας, ΜΜΕ;
Δεν τελείωσαν.

Προς Δημοκρατία

Γραμμή ενοικίασης δολοφόνων: 155

Ο πλιατσικολόγος ήταν εδώ. [All Cops Are Bastards]

Είσοδος - Έξοδος εργοταξίου.
Μπορεί να εξέρχονται φασίστες [αντί νταλίκες]


Αυτός ο λαός είναι θαυμάσιος, φίλε μου!

Οι επαναστάτριες είναι πανέμορφες.


Προς Ταξίμ.
Προς Λεωφόρο Αστυνομικής "Αύρας"

Ήρθε ο πραγματικός ιδιοκτήτης, Ταγίπ, τρέχα!


Αντιστάσου, πάρκο Γκεζί.
Έρχομαι!!!

[ΟΚ, αυτό το τελευταίο δεν είναι τοίχος, είναι κοιλιά ετοιμόγεννης, αλλά δεν μπόρεσα ν'αντισταθώ]

2 Ιουν 2013

Εκλεκτικές διασημότητες άσημων πάρκων


Τις τελευταίες μέρες όλα τα βλέμματα είναι στραμμένα στην Τουρκία, και μάλιστα σ'ένα μέχρι προχθές απολύτως άσημο πάρκο. Σας διαβεβαιώ ότι ζούσα πολύ κοντά στην περιοχή και δεν είχα ακούσει ποτέ το όνομά του. Την εβδομάδα που μας πέρασε δε νομίζω να υπάρχει άνθρωπος με πρόσβαση σε οποιοδήποτε μέσο ενημέρωσης που δεν έμαθε απ'έξω το όνομα Gezi Parkı. Τα γεγονότα είναι ακόμα εν εξελίξει, οπότε οποιαδήποτε σοβαρή ανάλυση είναι παρακινδυνευμένη.  Μέσα στη δίνη των ανακριβειών όμως, μπορούμε να βάλουμε κάποια πράγματα στη θέση τους.


1. Η κυβέρνηση Ερντογάν ετοιμαζόταν να επιδοθεί σε συνολική ανάπλαση της πλατείας Ταξίμ, με ανισόπεδους κόμβους, εμπορικό κέντρο που θα φιλοξενούσε και διεθνή συνεδριακό χώρο, τζαμί κι ένα σωρό ακόμα θαυμαστά. Το ελάχιστο πράσινο που επιβιώνει πάνω στην πλατεία λέγεται Gezi Parkı. Κάποιοι λίγοι ακτιβιστές είχαν καταλάβει το πάρκο από τις αρχές της περασμένης βδομάδας. Έμεναν το βράδυ με σκηνές, διάβαζαν ήσυχα-ήσυχα την ημέρα στο γρασίδι, ενημέρωναν τους περαστικούς, και άλλα τέτοια πολιτισμένα.


2. Αν η αστυνομία δεν παρενέβαινε βίαια για να τους εκδιώξει,, ίσως το θέμα να μην αναφερόταν πουθενά αλλού εκτός από τις τοπικές εφημερίδες. Όμως η βίαιη απομάκρυνση των αρχικών διαδηλωτών από την τουρκική αστυνομία, πυροδότησε ένα κύμα συμπαράστασης αρχικά στο πάρκο και στους υπερασπιστές του, για να μετατραπεί εντός ωρών στο μεγαλύτερο αντιπολιτευτικό  κίνημα στην Τουρκία των τελευταίων πολλών χρόνων. Οι διαδηλώσεις συμπαράστασης διαδέχονταν η μια την άλλη σε πάρα πολλές πόλεις της Τουρκίας αλλά και του εξωτερικού.



3. Έχουμε δηλαδή μια  ελάσσονα αφορμή (το πάρκο) που οδηγεί σε μια μείζονα κοινωνική έκρηξη με πρωτοφανή αστυνομική βία. Η βία από μόνη της δεν αποτελεί έκπληξη για την Τουρκία, η τόση βία όμως  ("αύρες" που πυροβολούσαν τους διαδηλωτές, πλαστικές σφαίρες, ατελείωτα δακρυγόνα, μάχες σώμα με σώμα) σε συνδυασμό με τις δηλώσεις Ερντογάν, μας λέει πολλά.


4. Ο Ερντογάν, 24 ώρες μετά τις πρώτες σφοδρές συγκρούσεις και αφού τα επεισόδια είχαν κάνει το γύρο του κόσμου όχι χάρη στα τουρκικά ΜΜΕ, προέβη σε προκλητικές δηλώσεις. Χαρακτήρισε τους διαδηλωτές εγκληματίες  και φασίστες, εγκάλεσε τις ευρωπαϊκές χώρες λέγοντας τους να ασχοληθούν με τους δικούς τους διαδηλωτές, είπε ότι η ανάπλαση θα γίνει κανονικά και σ'όποιον αρέσει και απείλησε στεγνά ότι αν οι διαδηλωτές κατεβάσουν 100.000, ο ίδιος θα φέρει 1.000.000 για αντίποινα. Η αστυνομική βία πέρασε στα ψιλά.


5. Η εκτίμησή μου είναι ότι ο Τούρκος πρωθυπουργός, ο οποίος φέρθηκε σαν άλλος Σουλτάνος που εκδίδει φιρμάνι με εφαρμογή πάση θυσία για τα θέματα της Αυτοκρατορίας του, υποτίμησε εντυπωσιακά την κατάσταση. Με χαρακτηριστική αλαζονεία, θεώρησε ότι η καταστολή είναι η μόνη δυνατή απάντηση στους εκατομμύρια αντιφρονούντες. Μια συνταγή πολυεφαρμοσμένη στην Τουρκία: το κράτος δεν έχει μάθει να υποχωρεί σε λαϊκά αιτήματα, καθότι θεωρεί ότι πλήττεται το κύρος του αν κάνει έστω και ένα βήμα πίσω. Η εμπειρία λέει ότι κάτι αντίστοιχο θα συμβεί και τώρα. Μόνο που η τουρκική κυβέρνηση θα καταγάγει νίκη καθόλου περιφανή, αλλά Πύρρειο. Με μια απολύτως λανθασμένη ανάγνωση των γεγονότων, κατάφερε να φέρει τον εαυτό της στη χειρότερη δυνατή θέση: να συνασπίσει εναντίον της όλων των ειδών τα ετερόκλητα στοιχεία, με μόνο κοινό τη δυσαρέσκεια και την πολιτική απαξία απέναντι στην κυβέρνηση. Ο Ερντογάν κατάφερε μέσα σε μια νύχτα να γκρεμίσει την εικόνα του λαοφιλούς ηγέτη που, σαν άλλος εθνοπατέρας, μεριμνά για το καλό του λαού του. Θα συμφωνήσω με σχόλιο στο τουίτερ "Πρώτη φορά βλέπω τόσο κόσμο να κατεβαίνει από τα προάστια της Άγκυρας. Δε νομίζω ότι θα πέσει η κυβέρνηση, αλλά τίποτα δεν θα είναι πια το ίδιο για τον Ερντογάν".



6. Ενώ μέχρι χθες η κατάσταση θύμιζε έντονα Δεκέμβρη 2008, σήμερα το Ταξίμ φέρνει περισσότερο σε Αγανακτισμένους 2011. Ο εντυπωσιακά πολύς κόσμος που συγκεντρώθηκε για να παραστεί σε προγραμματισμένες ομιλίες και συναυλίες χωρίζεται σε μια αντίστοιχη "πάνω" και "κάτω" πλατεία. Η κάτω πλατεία (Ταξίμ), μέσα στο ετερόκλητο πλήθος, έχει πολλές τουρκικές σημαίες, κομματικά πανό, ακόμα και Γκρίζους Λύκους.  Η πάνω πλατεία, το πάρκο δηλαδή, μοιάζει να έχει επανέλθει στην προ της βίας κατάσταση, με στημένες σκηνές, κόσμο ξαπλωμένο, πολλούς να διαβάζουν. Δεν ξέρω αν και πόσο η εικόνα αυτή θα κρατήσει, δεν έχουν και νόημα οι προβλέψεις. Είναι πολύ νωρίς για να επιχειρήσουμε κάποια αποτίμηση, τα γεγονότα άλλωστε μόνο να τα καταγράψεις μπορείς εν τη γενέσει τους, η μόνη σώφρων ανάλυση μπορεί να γίνει αργότερα.



7. Μια τελευταία παρατήρηση μόνο. Μπορούμε να κάνουμε έναν συμβολικό παραλληλισμό: την ώρα που η Ναόμι Κλάιν εξηγούσε στο ελληνικό κοινό τη σχέση οικολογίας και καπιταλιστικής ανάπτυξης, ήρθε η πράξη να της δώσει το καλύτερο παράδειγμα. Ο συμβολισμός είναι ανατριχιαστικός, αν σκεφτεί κανείς ότι το πάρκο από μόνο του δεν έχει τεράστιο οικολογικό ή οικουμενικό ενδιαφέρον  (εδώ δεν έχει ανοίξει ρουθούνι για το 1.00.000 δέντρα που θα κοπούν για να χτιστεί η τρίτη γέφυρα του Βοσπόρου), η πολιτική όμως που εκφράζεται από τον αφανισμό του είναι παραπάνω από οικεία στον Δυτικό κόσμο. Η ανάπτυξη του μπετόν, το κέρδος που ορίζεται από τη φυσική καταστροφή, η ιεροποίηση του καταναλωτισμού με ανέγερση Mall σε ρόλο ιερών αγελάδων, ο οριστικός αφανισμός φυσικών πηγών ενέργειας. Όλη η ανάγνωση του σύγχρονου καπιταλισμού συμπυκνώνεται σχεδόν μαγικά στο πιο διάσημο πια πάρκο  της Κωνσταντινούπολης, έστω κι αν αυτό κινδυνεύει να αφανιστεί πρώτα από τα χημικά των πραιτωριανών και μετά απ'τις μπουλντόζες του βασιλιά τους.


8 Οκτ 2012

Κωνσταντινούπολη 2004-Αθήνα 2012


Με αφορμή τις αυριανές απαγορεύσεις συνάθροισης, θυμήθηκα ένα παλιό άρθρο (του 2004), όπου περιγράφω την ατμόσφαιρα στην Κωνσταντινούπολη εν όψει της τότε Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ. Οποιαδήποτε ομοιότητα με την Αθηνα του 2012 δεν είναι καθόλου συμπτωματική. Για το αρχείο να σημειωθεί ότι παρά τις απέλπιδες προσπάθειες μας, δεν καταφέραμε με το κ2 να φτάσουμε στην πορεία.



Μια Πόλη φάντασμα, με μνήμες αλλοτινές. Εν μια νυκτί, δρόμοι κλειστοί, απαγόρευση κυκλοφορίας, αστυνομικά μπλόκα, κανένα όχημα, ελάχιστοι πεζοί, μόνο περιπολικά, πολεμικά πλοία σε παράταξη, πολεμικά αεροπλάνα και ελικόπτερα σε επιφυλακή, ελεύθεροι σκοπευτές, μικρά στρατόπεδα συγκέντρωσης, χωρίς πρόσβαση, χωρίς διέξοδο. Νεκρική σιγή. Φόβος, απορία, σάστισμα, έκπληξη, αιφνιδιασμός στα πρόσωπα των λιγοστών ανθρώπων. 

Μέρες αδέσποτες, αίσθηση δυσάρεστης αναμονής. Τίνος πράγματος; Δεν είναι πραξικόπημα, δεν ξανάρχονται οι Γερμανοί, δεν είναι ταινία επιστημονικής φαντασίας, ούτε βίαιη ανατροπή της εξουσίας. Είναι η εξουσία. Η νέα μορφή παγκοσμιοποιημένης εξουσίας. Μέρες Κωνσταντινούπολης στη Σύνοδο Κορυφής το ΝΑΤΟ. 

Κι ενώ η Πόλη κοιτάζει τρομαγμένα πίσω από τις γρίλιες, αναμένοντας το αναπόφευκτο κακό, την τρομοκρατική επίθεση, τον πυρηνικό όλεθρο, τους βομβιστές, τα τανκς, τον καύσωνα (όλα σε περιτύλιγμα πολυτελείας από τα ΜΜΕ), οι 26 ηγέτες κυκλοφορούν με τα καλά τους στους άδειους δρόμους, διαβάζοντας τα "αυθόρμητα" συνθήματα που έχουν αναρτηθεί απανταχού της Πόλης "Welcome to Istanbul". Ο Τούρκος πρωθυπουργός αναφέρεται στην ιστορική τουρκική φιλοξενία, που απλόχερα απολαμβάνουν οι καλεσμένοι του. Την ίδια στιγμή ο πλανητάρχης εκφωνεί λόγο στο πανεπιστήμιο του Galatasaray, εκθειάζοντας την αξία της ελευθερίας και της δημοκρατίας, ενώ τα πολεμικά ελικόπτερα πετάνε πάνω από τα κεφάλια του "ελεύθερου κόσμου" και τα αστυνομικά μπλόκα μου κάνουν τρεις φορές σωματικό έλεγχο (άπαξ ανά 50 μέτρα) μέχρι να φτάσω στο μπακάλικο της γειτονιάς μου. Κάθε φορά ρωτάω ευγενικά τι συμβαίνει, για να λάβω, εξίσου ευγενικά, την ίδια απάντηση: "Μα δε βλέπετε τι γίνεται; Τόσες επιθέσεις, τόσοι τρομοκράτες μ' αυτή τη Σύνοδο. Αντί να περιμένετε σπίτια σας να περάσει, κυκλοφορείτε σα να μη συμβαίνει τίποτα και ταλαιπωρείστε κι εσείς κι εμείς". Ομολογώ ότι δεν το είχα αξιολογήσει έτσι. Είμαι πράγματι ελεύθερη, σχεδόν αναγκασμένη να πιστέψω στην αξία του τρόμου, είμαι ελεύθερη να πανικοβληθώ με τους τρομοκράτες που ζουν ανάμεσά μας, ελεύθερη να κλειστώ σπίτι μου και να δω στην τηλεόραση πώς θα ήταν η ζωή μου αν υπήρχε, και φυσικά απολύτως ελεύθερη να παραδώσω, βίαια σχεδόν, και την τελευταία ρανίδα αξιοπρέπειας σε δημοκρατικούς καιρούς, στα ιδρωμένα χέρια του οργάνου της τάξης, που καίγεται κάτω από τον μεσογειακό ήλιο, πλην όμως παράγει περήφανα έργο. Μέρες παρωδίας... 

Πολλά μπορούν να ειπωθούν σε σχέση με το πιο πάνω θέατρο του παραλόγου. Ας σταθούμε ωστόσο, χάριν οικονομίας, σε δυο πολύ σημαντικά ζητήματα. Πρώτον, στη στάση της εξουσίας με αφορμή ανάλογες συνόδους, και δεύτερον την αντίδραση των πολιτών. Ως προς την ηγεσία, σήμερα περισσότερο από κάθε άλλη φορά, είναι εμφανής η αποξένωσή της από τον κόσμο. Απόδειξη οι εικόνες της Συνόδου που έκαναν το γύρο του κόσμου προβεβλημένες ως κάτι σχεδόν τετριμμένο: μια αίσθηση ερήμου παντού, ηγέτες φερμένοι από το πουθενά, συνεδριάζουν, διασκεδάζουν, αποφασίζουν με βάση το πρωτόκολλο σε άδειες πόλεις, φροντίζοντας πολύ προσεκτικά να μην έρθουν σε επαφή με καμία καθημερινότητα, κανένα φυσιολογικό ρυθμό ζωής, και κυρίως καμία μορφή ανθρώπινης αντίδρασης. Θεωρώντας προφανώς δεδομένη όχι μόνο τη μη αντίδραση του κόσμου, αλλά και την a priori αποδοχή των όποιων αποφάσεων χάραξης πολιτικής, οι ηγεσίες λαμβάνουν ανερυθρίαστα βαθιά αντιδημοκρατικά μέτρα, τόσο πρακτικά (καταστολή αντιδράσεων κατά τη διάρκεια της Συνόδου), όσο και ουσιαστικά, ως προς τις πολιτικές αποφάσεις του ίδιου του οργανισμού. Η a priori νομιμοποίηση που θεωρούν ότι απολαμβάνουν βασίζεται στους εξής μηχανισμούς: καταρχάς στην εκ βάθρων διαστρέβλωση καθολικά αποδεκτών όρων (δημοκρατία/ελευθερία κλπ), και, δεύτερον, στη λαϊκιστική παραπλάνηση του κόσμου ως προς την αδήριτη ανάγκη εφαρμογής συγκεκριμένων ιμπεριαλιστικών πολιτικών, απευθυνόμενοι βασικά στο θυμικό και όχι στην λογική του. 

Το ζήτημα επαναπροσδιορισμού όρων θετικών par excellence, άρα και καθολικά αποδεκτών, έγκειται στον εντελώς αυθαίρετο καθορισμό τους από μεσσιανικούς ηγέτες τύπου Μπους. Ο ψυχολογικός μηχανισμός είναι απλός: στην υπεραπλουστευτική λογική τέτοιου είδους, το τρίπτυχο Δημοκρατία - Ελευθερία - Πολιτισμένος κόσμος είναι εξ ορισμού "καλό". Ανεξάρτητα από το πώς θα ορίζεται το περιεχόμενό τους, οι έννοιες αυτές συνεχίζουν να παραπέμπουν σε κάτι γενικά και αόριστα "καλό και θετικό". Στη λογική της τρομοϋστερίας και της χυδαίας απλοποίησης των πάντων, η όποια ιδεολογία ή πολιτική νομιμοποιείται αυτόματα και καθαγιάζεται στη συνέχεια, όσο ιμπεριαλιστική, ξενοφοβική, ρατσιστική ή φανατική και αν είναι, στο όνομα της δημοκρατίας. Έχοντας λοιπόν αυθαίρετα ορίσει το περιεχόμενο αυτών των όρων, και κατ'επέκταση εαυτούς ως φορείς τους, ως το "απόλυτο καλό", η αντιπαραβολή πρέπει να γίνει αντίστοιχα με το απόλυτο κακό, δηλαδή τους απολίτιστους αλλόθρησκους / βάρβαρους / αδαείς ή οτιδήποτε άλλο μας αρέσει. Η ρητορική δεν είναι καινούρια και μάλλον δεν βασίζεται καν σε πολιτικούς, αλλά σε ηθικούς/ηθικολογικούς όρους. Όλο το σενάριο ελάχιστα διαφέρει ουσιαστικά από την "αποστολή εκπολιτισμού" των αποικιοκρατικών δυνάμεων, που βασιζόταν στον χυδαίο διαχωρισμό οριενταλιστικού τύπου "εμείς και οι βάρβαροι". "Εμείς" ξέρουμε τι είναι καλό / ηθικό / ωφέλιμο, και προσπαθούμε να το επιβάλουμε με όποιον τρόπο στη βάρβαρη ανατολή. Εστιάζω πάλι στην ηθική διάσταση του ζητήματος, η οποία συνήθως αποπροσανατολίζει από την αντίστοιχη πολιτική και οδηγεί τεχνητά σε λογικά αδιέξοδα. 

Αυτό όμως δεν αρκεί, ακριβώς γιατί δεν ζούμε πλέον στην εποχή της παραδοσιακής αποικιοκρατίας. Ο κόσμος δεν πρέπει μόνο να πειστεί για το "δίκαιο του αγώνα", αλλά και να στηρίζει ενεργά αυτή την πολιτική. Ο μοναδικός τρόπος να επιτευχθεί μια τέτοια ευρεία συναίνεση, αλλά και ανέξοδη καταστολή μεγάλου μέρους αντίδρασης, είναι η εξίσου κλασική προσφυγή στην κινδυνολογία, τον συναισθηματικό φανατισμό, η επίκληση του πιο βασικού ενστίκτου: της αυτοσυντήρησης. Γιατί αυτό; Γιατί κινδυνεύουμε! Οι τρομοκρατικές επιθέσεις, οι βομβιστικές ενέργειες, οποιαδήποτε υπόνοια αταξίας ή ταραχής, τροφοδοτεί τη ρητορική του κινδύνου, αλλά και νομιμοποιεί τα αντιδημοκρατικά μέτρα που λαμβάνονται σε ευρεία κλίμακα, τον αυξανόμενο περιορισμό των ατομικών ελευθεριών, τη συρρίκνωση της προστασίας των προσωπικών δεδομένων. Όλοι κινδυνεύουμε, ο καθένας ξεχωριστά, και όλοι μαζί σε συλλογικό επίπεδο. Η παντελής αδυναμία μας να αντιδράσουμε μεμονωμένα, να προστατευθούμε, να συνεχίσουμε να ζούμε φυσιολογικά, επιβάλλει και πυροδοτεί την απόλυτη καταστολή, τον επεκτατισμό, τον φαύλο κύκλο του φανατισμού και της μισαλλοδοξίας. Η παγκόσμια ασφάλεια ανάγεται σε απόλυτη αξία, στο βωμό της οποίας σφαγιάζεται η ελευθερία και κατακρεουργείται η σκέψη. Η καθοριστική συμβολή του "πολιτισμένου κόσμου" στην αστάθεια και την αναπαραγωγή του τρόμου φυσικά αποσιωπάται έντεχνα, γιατί η ασφάλειά μας είναι πολύ εύθραστη για να επιδέχεται κριτική η πολιτική που την διασφαλίζει. 

Παρά τον απλοϊκό και εντελώς λαϊκιστικό μηχανισμό της εξουσίας να νομιμοποιεί τεχνηέντως πολιτικές στη συνείδηση του κόσμου, η αντίσταση δεν φαίνεται πολύ ισχυρή. Κι εδώ ερχόμαστε στο δεύτερο ζήτημα, αυτό της αντίδρασης της βάσης. Παρά τις πραγματικά φασιστικές μεθόδους πρόληψης της αντίδρασης με αφορμή την ασφάλεια στην Πόλη (τριήμερη απαγόρευση κυκλοφορίας, γκετοποίηση του κέντρου με αστυνομικά μπλόκα, διακοπή οποιασδήποτε συγκοινωνίας μεταξύ των δυο πλευρών του Βοσπόρου σε άτακτα χρονικά διαστήματα -- και όλα αυτά χωρίς καμία ειδοποίηση) η πλειονότητα του κόσμου μάλλον δεν αντέδρασε όπως θα φανταζόταν ο καλόπιστος παρατηρητής. Όταν τόλμησα να παραπονεθώ δημόσια για τα μέτρα ασφαλείας, που δεν μου επέτρεπαν όχι μόνο να φτάσω στην πορεία διαμαρτυρίας κατά του ΝΑΤΟ, αλλά ούτε καν να βγω από τα σύνορα της "Δημοκρατίας του Πέρα", φίλος Τούρκος μου αντέταξε ενοχλημένος: "Και τι είναι προτιμότερο, να διαμαρτύρεσαι εσύ ελεύθερα ή να θρηνούμε 300 θύματα από βομβιστική επίθεση;". Το επιχείρημα είναι καταλυτικό στη συνείδηση του πολίτη, ανεξαρτήτως εθνικότητας. Η πλειοψηφία είναι πεπεισμένη ότι κινδυνεύει και δεν ενοχλείται να ενδώσει, προσωρινά όπως φροντίζουν να με καθησυχάσουν, στα πιο σκληρά αστυνομικά / στρατιωτικά μέτρα, με αντάλλαγμα το δικαίωμα να περιφέρεσαι νεκροζώντανος στις προβλεπόμενες ζώνες, αλλά τουλάχιστον όχι κλινικά νεκρός. Ο κόσμος αντιδρά ενστικτωδώς και θυμικά δίνοντας εύπεπτες απαντήσεις σε λανθασμένες ερωτήσεις. Αντί να αναρωτηθούμε τι προκαλεί την τρομοκρατία, σε τι αντιδρά ο κόσμος, αντί να θέσουμε το φαινόμενο στον πραγματικό του χωροχρόνο, στη σχέση δράσης-αντίδρασης της τρομοκρατίας με τον "πολιτισμένο κόσμο", την ανατροφοδότηση των δύο, και να προβούμε σε μια κριτική του συστήματος της βίας που ασκείται εκατέρωθεν, μας είναι πιο απλό να ταχθούμε στο πλευρό της "καλής" βίας, και να συνεχίσουμε να τροφοδοτούμε παθητικά τον φαύλο κύκλο. Η δική μας βία τουλάχιστον έχει καλό σκοπό. Υποβαλλόμενη λοιπόν στο ψευτοδίλημμα "ασφάλεια ή τρομοκρατία", η πλειονότητα της βάσης χάνει και την ουσία του θέματος, που είναι στην προκειμένη περίπτωση το ΝΑΤΟ και οι πολιτικές που ακολουθεί. Μέσα στην τρομοϋστερία λίγο ασχολούμαστε με τη σημασία του οργανισμού και τις αποφάσεις που πήρε στη διάρκεια της Συνόδου. 

Υπάρχει φυσικά και η μειοψηφία που αντιδρά. Οι λίγοι που θέλησαν να διαδηλώσουν κατά του ΝΑΤΟ, και οι ακόμα λιγότεροι που τα κατάφεραν, ελάχιστα μηνύματα αντίστασης μπόρεσαν να περάσουν. Η αλήθεια είναι ότι στην οργανωμένη πορεία αποφεύχθηκαν τα επεισόδια τόσο από τους διαδηλωτές όσο και από την αστυνομία. Ο Τούρκος πρωθυπουργός μάλιστα δήλωσε ικανοποιημένος για την μερίδα του κόσμου που εξέφρασε ειρηνικά και ελεύθερα την αντίθεσή της. Φαντάζομαι ότι αναφερόταν στους μόνιμους κατοίκους της περιοχής που γινόταν η πορεία, καθότι ήταν σχεδόν οι μόνοι που μπόρεσαν να φτάσουν μέχρι εκεί ανεμπόδιστοι από την γενική απαγόρευση κυκλοφορίας. Φαντάζομαι επίσης ότι είχε κάθε λόγο να είναι ικανοποιημένος από τα μηνύματα που εξέπεμψε η πορεία: σύγχυση και γενικό πανηγύρι. Χρώματα, σημαίες, αόριστα συνθήματα, χορός και καθολική ευθυμία. Ισλαμιστές και τροτσκιστές, εθνικιστές και κομμουνιστές, Γκρίζοι Λύκοι και αριστεριστές πάσης φύσεως, ένα πολύχρωμο πλήθος όπως θα έλεγε πιο εκφραστικά ο Νέγκρι, φώναζε ο καθένας τα δικά του και όλοι μαζί κατά του Μπους. Καθόλου κακή παρουσία για διαδήλωση. Για ουσία όμως; Τι κοινό είχε όλο αυτό το ετερογενές πλήθος; Προφανώς τη δυσαρέσκεια. Και τι άλλο; Μάλλον τίποτα. 

Πόσο αποτελεσματικό είναι όμως ένα κοινό σημείο που ορίζεται μόνο αρνητικά; Ελάχιστα, φοβάμαι. Ακόμα και πολύ μεγαλύτερες, πολύ πιο μαζικές, οργανωμένες και ελπιδοφόρες διαδηλώσεις (μην ξεχνάμε τις τεράστιες αντιπολεμικές διαδηλώσεις απανταχού της γης τον Φεβρουάριο του 2003), δεν έφεραν το προσδοκώμενο αποτέλεσμα, γιατί πολύ απλά δεν τέθησαν ποτέ συγκροτημένοι στόχοι. Όλοι είμαστε κατά του πολέμου, όλοι φωνάξαμε γι'αυτό, αλλά ποια ήταν η εναλλακτική λύση που προτείναμε σε συλλογικό επίπεδο; Εκεί που σταματάει το πάθος της πορείας, συνεχίζεται η γνωστή και ελάχιστα διαφοροποιημένη καθημερινότητά μας. Το ίδιο επαναλήφθηκε σε μικρότερη διάσταση στην Πόλη. Όλοι ήταν κατά του ΝΑΤΟ, αλλά χωρίς συνέχεια, χωρίς κοινή εναλλακτική πρόταση, και γι'αυτό χωρίς ειρμό. 

Τι μπορεί να γίνει όμως για να αποκτήσει νόημα η αντίδραση, πού να αναζητηθεί η εναλλακτική πρόταση; Το μεγαλύτερο όπλο αυτής της παγκόσμιας εξουσίας σήμερα είναι ότι προτείνει μια ολοκληρωμένη θέση, όσο απλοϊκή, διάτρητη ή αδύναμη στην κριτική και να φαίνεται. Η αριστερά δεν έχει μέχρι σήμερα καταφέρει να συνθέσει μια σοβαρή εναλλακτική πρόταση τόσο στον νεοφιλελευθερισμό όσο και στις σοσιαλδημοκρατικές εκφάνσεις του, είτε γιατί ξοδεύεται σε μια ανούσια, παρελθοντολογική ρητορική, είτε γιατί παγιδεύεται στα επιμέρους. Δεν λείπουν σοβαρές αναλύσεις, κριτικές του υπάρχοντος ασφυκτικού συστήματος, φωνές διάσπαρτες. Η σύνθεση λείπει ενός σοβαρού όλου, οι νέοι "οργανικοί διανοούμενοι", άνθρωποι ικανοί να καταρτίσουν μια ολοκληρωμένη αντιπρόταση στον σημερινό παραλογισμό, και συγκροτημένα πια όχι μόνο να κρίνουν, αλλά κυρίως να διεκδικούν. Μόνο όταν η αντίδραση οριστεί και θετικά (όχι μόνο κατά της υπάρχουσας κατάστασης αλλά και υπέρ μιας άλλης), μόνο όταν το πολύχρωμο πλήθος πάψει να παραπέμπει σε μεμονωμένες ανθρώπινες κουκίδες αλλά σε συλλογικότητα, τότε μόνο ένας άλλος κόσμος θα είναι εφικτός. 

1 Μαΐ 2012

Υποκρισία



Ποιοι/ες είναι πραγματικά πουτάνες;

Οι πόρνες είναι επαγγελματίες του σεξ. Η πορνεία είναι αυτό που κάνουν κι όχι αυτό που είναι. Η συμφωνία με τον πελάτη είναι πολύ ξεκάθαρη: ανταλλάσσουν σεξ με λεφτά.

Οι πελάτες ξέρουν ότι έχουν απέναντί τους έναν άνθρωπο κοινωνικά ευάλωτο, αφού είναι αναγκασμένος, σε πολλές περιπτώσεις, να πουλάει σεξ για χρήματα. Κυρίως ξέρουν επίσης ότι αυτός ο άνθρωπος, επαγγελματίας ων, κάνει σεξ με πολλούς και διαφορετικούς ανθρώπους. Άρα είναι δική τους ευθύνη να παίρνουν προφυλάξεις, σε απλά ελληνικά να βάζουν προφυλακτικό. Είναι υποκρισία να θεωρούν ότι η πόρνη έχει ευθύνη για τη δική τους υγεία. Είναι δυνατόν να μην έχουν ακούσει για τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα; Να μην ξέρουν ότι ακόμα και σε μονογαμικές σχέσεις πρέπει να παίρνουμε προφυλάξεις, πόσο μάλλον όταν έχουμε σεξουαλική επαφή με επαγγελματία; (Ας μη ρωτήσω αν έχουν δώσει ποτέ τους αίμα: αν θυμάμαι καλά, στο ερωτηματολόγιο που συμπληρώνεις σε ρωτάνε κι αν έχεις πληρώσει ποτέ για σεξ – σαφής ένδειξη ότι είναι συμπεριφορά με ρίσκο.) Είναι επίσης υποκριτικό να θεωρούν ότι οι ίδιοι είναι ηθικοί, ενώ οι πόρνες ανήθικες: αυτοί είναι που εκμεταλλεύονται τη δύσκολη θέση στην οποία βρίσκεται η πόρνη. (Βλ. και το κείμενο της φεμινιστικής πρωτοβουλίας.)

Η πολιτεία (Αστυνομία, υπουργεία Προστασίας του Πολίτη και Υγείας) ξέρει τι είναι η πορνεία, ξέρει σε ποιες συνθήκες εκδίδονται πολλά άτομα, ξέρει τους κινδύνους για την υγεία. Τώρα ξαφνικά ενδιαφέρεται για τη δημόσια υγεία; Η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση είναι ανύπαρκτη (γιατί θα έπρεπε όλοι να ξέρουν ότι οποιαδήποτε σεξουαλική επαφή χωρίς προφυλακτικό είναι επικίνδυνη – πόσο μάλλον επαφή με επαγγελματία). Η πρόνοια για το να φροντίζουμε να εξεταζόμαστε όλοι για σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα και όσοι νοσούν να έχουν πρόσβαση στην κατάλληλη θεραπεία είναι τουλάχιστον ανεπαρκής. Η προσπάθεια να παταχθούν τα κυκλώματα σωματεμπορίας είναι επίσης τουλάχιστον ανεπαρκής. Η προσπάθεια να προστατευτούν ευάλωτες κοινωνικές ομάδες ώστε να μη φτάσει κανένας άνθρωπος να πουλάει σεξ για να επιβιώσει είναι ανύπαρκτη (πολλοί άνθρωποι που εκδίδονται είναι άστεγοι ή/και ναρκομανείς). Επομένως το να δημοσιεύει φωτογραφίες και στοιχεία εκδιδόμενων ατόμων είναι υποκριτικό. Κι είμαι πολύ επιεικής, γιατί υποψιάζομαι ότι εκτός απ’το ότι είναι υποκριτικό συνιστά παραβίαση στοιχειωδών ανθρώπινων δικαιωμάτων.

Ζούμε σε μια κοινωνία όπου ακόμα σε μεγάλο βαθμό κυριαρχεί μια υποκριτική ηθικιστική προσέγγιση της σεξουαλικότητας. Το βλέπουμε στο πώς κρίνεται η σεξουαλική συμπεριφορά ανδρών και γυναικών. Ή στο ότι η κριτική για την κυβερνητική πολιτική εκφράζεται με εκφράσεις όπως «μας γάμησαν», «τον ήπιαμε» κλπ.. Κι οι βρισιές μας είναι αντίστοιχα σεξιστικές: «τον παίρνεις», «γαμιέσαι». Γιατί είναι κακό να γαμιέσαι (αλλά να γαμάς είναι καλό). Την ίδια στιγμή, η «ιερή» οικογένεια καθαγιάζει τα πάντα. Δεν πειράζει αν είσαι κατίνα, εφόσον παντρευτείς και γίνεις δούλα και κυρά – και μάνα βέβαια, ρόλος που σε εξαγνίζει μια για πάντα. Δεν πειράζει αν ο άντρας «τσιλιμπουρδίζει», παρενοχλεί σεξουαλικώς τις συναδέλφους του, κάνει κακόγουστα σεξιστικά αστεία, ή μαθαίνει τον γιο του ότι οι γυναίκες είναι μόνο για να τις γαμάς – αρκεί που είναι σωστός οικογενειάρχης (κι αν πάει σε κάνα μπουρδέλο και κολλήσει τίποτα, οι πουτάνες φταίνε, τά’παμε αυτά).
Αλλά η μεγαλύτερη υποκρισία είναι η ίδια η συναλλαγή που έχουν τόσες και τόσες σχέσεις, τόσες και τόσες οικογένειες. Η γκόμενα που γουστάρει τον γκόμενο μόνο αν της κάνει ακριβά δώρα και την πηγαίνει σε ακριβά εστιατόρια. Ο γκόμενος που θέλει την ξανθιά γκομενάρα για να τη δείχνει, αλα trophy wife. Αυτός/ή που θέλει πλούσιο/α σύζυγο. Οι γάμοι που χτίζονται σ’αυτή τη λογική. Οι γάμοι που συνεχίζονται σ’αυτή τη λογική. Οι συζητήσεις «σε ποιον θα γράψει το σπίτι στη Λούτσα η μάνα σου». Τα σχόλια «ξεβράκωτη την πήραμε» (η προίκα επισήμως έχει καταργηθεί, αλλά ας είναι).

Μια σακούλα εμετού, παρακαλώ. Έχω να ξεράσω μερικές αξίες αγίας ελληνικής οικογένειας.
Οι πόρνες είναι πολύ έντιμες, γιατί κάνουν ανοιχτά μια συναλλαγή με πολύ ξεκάθαρους όρους.



ΥΓ. Ο Ζολά, σ'ένα μικρό βιβλίο με τίτλο "Comment on se marie" (Πώς παντρευόμαστε) έχει διακωμωδήσει πριν πολλά χρόνια τους γάμους – οικονομικές συναλλαγές. Κι ο Έριχ Φρομ, συγγραφέας του The Art of Loving, μάλλον θα συμφωνούσε.